Już niebawem pracodawcy będą mieli możliwość przeprowadzenia wśród pracowników (ale także osób świadczących na ich rzecz pracę na podstawie umów cywilnoprawnych) tzw. „prewencyjnej” kontroli trzeźwości lub kontroli na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu, w przypadku gdy jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia.
Wprowadzone zmiany podyktowane są rozwiązaniami zawartymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.).
Co jednak ważne, pracodawca nie może przeprowadzić kontroli od tak. Zasady przeprowadzania kontroli muszą być bowiem uregulowane w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu dostępnym dla każdego pracownika. Kontrola przeprowadzana przez pracodawcę nie może naruszać godności oraz innych dóbr osobistych pracownika.
Badania na obecność alkoholu polegać będą na stwierdzeniu obecności alkoholu w organizmie albo obecności alkoholu wskazującej na stan po użyciu alkoholu (0,2 promila) albo stan nietrzeźwości (0,5 promila). Powyższe oznacza, co też kategorycznie wskazano w ustawie, że za równoznaczne ze stwierdzeniem braku obecności alkoholu w organizmie uznawane będą przypadki, w których zawartość alkoholu nie osiąga lub nie prowadzi do osiągnięcia wartości właściwych dla stanu po spożyciu alkoholu.
Wyniki przeprowadzonej kontroli, a także informacje o dacie, godzinie i minucie badania przechowywane będą w aktach osobowych pracownika przez okres nieprzekraczający roku od dnia zebrania ww. danych. Jeżeli zaś w konsekwencji uzyskanych wyników pracodawca wymierzy pracownikowi karę porządkową za jego zachowanie, informacje te będą znajdować się w aktach osobowych do czasu uznania kary porządkowej za niebyłą. Natomiast w sytuacji, w której informacje takie mogłyby stanowić lub stanowią dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie prawa, a pracodawca jest stroną tego postępowania lub powziął wiadomość o wytoczeniu powództwa lub wszczęciu postępowania, okres roczny ulega przedłużeniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Jak wskazano na wstępie, kontrole mają mieć charakter prewencyjny. O wprowadzeniu takiej kontroli pracodawca informuje pracowników nie później niż na dwa tygodnie przed rozpoczęciem jej przeprowadzenia. Co ważne, nie każda kontrola stwierdzająca obecność alkoholu w organizmie pracownika zakończy się wizytą policji czy innych slużb. Zgodnie bowiem z nowymi przepisami badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego dopiero kiedy zażąda tego pracodawca lub pracownik, który nie został dopuszczony do pracy z uwagi na wynik badania przeprowadzonego przez pracodawcę.
Analogiczne zasady dotyczyć będą kontroli pracowników na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu.